Wayback Machine: co to jest i w czym może Ci pomóc?

Wayback Machine to bezpłatne archiwum stron internetowych prowadzone przez organizację non-profit Internet Archive. Pokazuje, jak wybrana strona wyglądała w konkretnym dniu w przeszłości. W SEO przydaje się najbardziej po spadku ruchu, przy migracji serwisu i przed zakupem domeny.

Czym jest Wayback Machine?

Wayback Machine to część Internet Archive, amerykańskiej organizacji non-profit założonej w kwietniu 1996 roku przez Brewstera Kahle'a. Archiwum zapisuje kopie publicznych stron internetowych i udostępnia je każdemu za darmo pod adresem web.archive.org.

Działa to tak:

• roboty archiwum codziennie odwiedzają publiczne strony i zapisują ich kopie, tzw. migawki, z datą i godziną zapisu;
• nowa migawka nie nadpisuje starej, więc ta sama strona może mieć zapisy z wielu lat;
• każdy może zapisać wybraną stronę sam funkcją Save Page Now;
• kopia zostaje w archiwum także wtedy, gdy oryginał zniknie z sieci.

Jak znaleźć starą wersję strony w Wayback Machine?

Wystarczy adres strony i kilka kliknięć.

1. Wejdź na web.archive.org i wpisz adres strony, np. adres strony głównej albo konkretnej podstrony.
2. Na osi czasu wybierz rok. Kalendarz poniżej zaznacza dni, w których archiwum zapisało stronę.
3. Kliknij dzień i godzinę zapisu. Otworzy się strona w wyglądzie z tamtego momentu, z działającymi linkami do innych zapisanych podstron.
4. Aby zobaczyć listę wszystkich zapisanych adresów w domenie, wpisz domenę z gwiazdką na końcu, np. twojadomena.pl/*.
5. Ważną stronę zapisz od razu przyciskiem Save Page Now, zanim się zmieni.

Zapisaną stronę możesz też obejrzeć od strony kodu. Otwórz kod źródłowy migawki (Ctrl+U), a zobaczysz dawny tytuł, opis i nagłówki.

W czym Wayback Machine pomaga w SEO?

Archiwum odpowiada na jedno pytanie: jak strona wyglądała wcześniej. W SEO to pytanie pada w kilku typowych sytuacjach.

Sytuacja	Co sprawdzasz w archiwum	Co z tym robisz
Spadek ruchu z Google	tytuły, nagłówki, treść i menu przed spadkiem i po nim	przywracasz to, co zniknęło, albo poprawiasz nową wersję
Migracja albo przebudowa strony	stare adresy i struktura serwisu	uzupełniasz mapę przekierowań 301
Problemy z indeksowaniem	dawne wersje pliku robots.txt	ustalasz, kiedy pojawiła się blokada
Utracona treść	usunięte artykuły, opisy, cenniki	odtwarzasz treść i publikujesz ją ponownie
Zakup domeny	do czego domena służyła wcześniej	odrzucasz domenę z ryzykowną przeszłością
Obserwacja konkurencji	jak zmieniała się oferta i strony docelowe	porównujesz kierunek zmian z własnym

Wszystkie te zastosowania łączy jedno: archiwum daje datę i obraz zmiany. Przyczynę ustalasz dopiero, gdy zestawisz go z danymi z Google, o których piszemy na stronie Google Search.

Jak szukać przyczyny spadku ruchu w archiwum?

Zacznij od daty spadku, a dopiero potem otwórz archiwum. Bez daty porównujesz przypadkowe migawki.

1. W Search Console otwórz raport Skuteczność i ustaw najdłuższy zakres. Google radzi patrzeć na 16 miesięcy danych, żeby odróżnić spadek od sezonowości. Porównaj okres spadku z wcześniejszym.
2. Zawęź dane do stron i zapytań, które straciły najwięcej kliknięć.
3. W Wayback Machine otwórz te strony w dwóch zapisach: ostatnim przed spadkiem i pierwszym po nim.
4. Porównaj tytuł, nagłówki, długość i zakres treści, linki w menu i w treści oraz adres strony.
5. Sprawdź zapisy pliku robots.txt z tych samych dat. Wpisz w archiwum adres twojadomena.pl/robots.txt.

W projekcie dla sotis.pl punktem wyjścia był serwis, który przed współpracą stracił ponad połowę widoczności w Google; od startu umowy odbudowujemy ją pracą nad stroną, UX i treściami.

Archiwum nie wyjaśni każdego spadku. Google wymienia też inne przyczyny: problemy techniczne, kwestie bezpieczeństwa, spam i działania ręczne, aktualizacje algorytmów, zmiany zainteresowania tematem oraz przenosiny serwisu. Jeśli strona w archiwum się nie zmieniła, szukaj tam.

Jak wykorzystać archiwum przy migracji strony?

Archiwum pomaga zebrać pełną listę starych adresów, zanim przygotujesz przekierowania. Google zaleca przy przenosinach przygotować mapę starych i nowych adresów oraz ustawić stałe przekierowania po stronie serwera.

Jako źródła starych adresów Google podaje mapy witryny, logi serwera i raport linków w Search Console. Wayback Machine dokłada adresy, których w tych źródłach już nie ma, np. podstrony usunięte przy poprzedniej przebudowie, do których nadal prowadzą linki z innych stron.

Przy przekierowaniach pamiętaj o trzech zasadach z dokumentacji Google:

• przekierowuj każdy stary adres na jego odpowiednik, a nie wszystko na stronę główną;
• unikaj łańcuchów, najlepiej nie więcej niż trzy przekierowania po kolei;
• utrzymuj przekierowania jak najdłużej, zwykle co najmniej rok.

Jak przeprowadzić całą migrację krok po kroku, opisujemy we wpisie o migracji strony internetowej.

Jak sprawdzić historię domeny przed zakupem?

Przejrzyj zapisy domeny z kilku lat, a nie tylko ostatni. Szukasz odpowiedzi na pytanie, czy domena zawsze służyła tematowi, który chcesz na niej prowadzić.

Ma to znaczenie, bo Google uznaje za spam nadużywanie wygasłych domen: kupno wygasłej domeny i wykorzystanie jej głównie do manipulowania wynikami przez treść o małej wartości dla użytkownika. Wśród przykładów Google podaje treści o kasynach na domenie dawnej szkoły podstawowej.

W archiwum zwróć uwagę na:

• nagłą zmianę tematu w którymś roku;
• treści o hazardzie, lekach, pożyczkach albo dla dorosłych;
• teksty w obcym języku i listy linków do sprzedaży;
• długie przerwy, po których wraca zupełnie inna strona.

Archiwum to jeden z kilku kroków. Pozostałe, czyli WHOIS, linki i obecność w Google, opisujemy we wpisie o weryfikacji historii domeny.

Czego Wayback Machine nie pokaże?

Wayback Machine pokazuje to, co zapisało archiwum, a nie to, co widzi Google. To najważniejsze ograniczenie.

• Luki w zapisach. Archiwum nie zapisuje każdej podstrony ani każdego dnia. Część stron pomija z powodu blokad w robots.txt. Brak migawki nie oznacza, że strony nie było.
• Strony budowane skryptami. Według pomocy Internet Archive zwykły HTML archiwizuje się dobrze, a strony z formularzami i JavaScriptem mogą w archiwum nie działać jak oryginał.
• Strony wyłączone z archiwum. Internet Archive wyłącza część stron na bezpośrednią prośbę właścicieli, więc niektórych domen w archiwum nie ma.
• Wersja zindeksowana przez Google. Tego archiwum nie pokaże. Kopii stron w wynikach Google też już nie znajdziesz: według dokumentacji Google funkcja linku do kopii nie istnieje, a reguła noarchive nie jest już używana.

To, jak Google widzi Twoją stronę dziś, sprawdzisz w Search Console. Narzędzie do sprawdzania adresów URL pokazuje wersję zindeksowaną, a test na żywo pokazuje zrzut ekranu i HTML strony oczami robota. Co zastąpiło dawną kopię w Google, opisujemy we wpisie jak znaleźć kopię strony w Google.

Co zrobić teraz?

Wayback Machine nie mierzy ruchu ani pozycji. Daje za to coś, czego nie ma w żadnym narzędziu analitycznym: obraz Twojej strony sprzed zmiany. Najwięcej daje w połączeniu z danymi z Search Console.

1. Sprawdź, czy archiwum ma zapisy Twojej strony głównej i najważniejszych podstron oferty.
2. Przed każdą przebudową zapisz kluczowe strony przez Save Page Now i pobierz listę adresów zapisanych w domenie.
3. Przy spadku ruchu najpierw ustal datę w Search Console, potem porównaj migawki sprzed spadku i po nim.
4. Przed zakupem domeny przejrzyj jej zapisy z kilku lat.

Co dalej: jeśli porównanie migawek nie wyjaśnia spadku, przyczyna leży zwykle poza wyglądem strony: w indeksowaniu, w linkach albo w zmianach po stronie Google.

Najczęstsze pytania.

Czy Wayback Machine jest darmowe?

Tak. Przeglądanie archiwum jest bezpłatne i otwarte dla każdego. Ważną stronę możesz też zapisać sam funkcją Save Page Now.

Jak usunąć swoją stronę z Wayback Machine?

Internet Archive wyłącza część stron na bezpośrednią prośbę ich właścicieli, a pytania przyjmuje pod adresem info@archive.org. Usunięcie dotyczy archiwum, a nie wyników Google.

Czy można dojść do Wayback Machine z wyników Google?

Tak. We wrześniu 2024 roku Google dodał w panelu „Informacje o tym wyniku” link do zapisów strony w Wayback Machine. Link nie pojawia się, gdy właściciel praw wyłączył stronę z archiwum, więc archiwum warto znać też bezpośrednio.